Wielonienasycone kwasy tłuszczowe

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe – kwasy tłuszczowe o różnej długości łańcucha, które w swojej cząsteczce zawierają dwa lub więcej wiązań podwójnych. Kwasy te nie sa syntetyzowane przez organizm człowieka, dlatego często określa się je jako niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT).

Funkcje NNKT:
- stanowią integralny składnik komórek,
- są konieczne do prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci i młodzieży,
- to główny składnik funkcjonalny błon komórkowych w mózgu,
- biorą udział w regulacji ciśnienia tętniczego,
- zwiększają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe,
- regulują proces krzepnięcia krwi, funkcje układu oddechowego, nerek i narządów rozrodczych,
- wchodzą w skład lipidów siatkówki oka,
- są niezbędne do syntezy wielu związków biologicznie czynnych (m.in. prostaglandyn, tromboksanów, leukotrienów).

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe dzieli się ze względu na długość łańcucha, a także umiejscowienia pierwszego podwójnego wiązania. Ze względów żywieniowych największe znaczenie mają kwasy z grupy omega-3 oraz omega-6.

Kwasy z rodziny omega-6 występują głównie w olejach roślinnych, takich jak: olej sojowy, słonecznikowy, kukurydziany, z pestek winogron. Z kolei źródłem kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3 są głównie tłuste ryby morskie – makrela, śledź, łosoś, sardynka, a także oleje roślinne takie jak: olej lniany, rzepakowy oraz orzechy włoskie.

Eksperci do tej pory nie ustalili zalecanych wartości spożycia wielonienasyconych kwasów tłuszczowych ogółem, istnieją jednak rekomendacje obejmujące poszczególnie kwasy tłuszczowe należące do NNKT. Najistotniejsze z punktu widzenia żywieniowego są zalecenia spożycia  kwasów DHA i EPA (należących do rodziny omega-3) w ilości 250 mg dziennie. Dla kobiet ciężarnych i karmiących piersią ilość ta wzrasta o dodatkowe 100-200 mg na dobę.

Oprócz odpowiedniej podaży istotna jest również proporcja w diecie kwasów tłuszczowych z grupy omega-6 do omega-3 – powinna ona wynosić do 5 (1 część kwasów omega-3 do 5 części kwasów omega-6) i nie przekraczać 10.

Źródła:
Ciborowska H., Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wyd. PZWL Warszawa 2007
Gertig H. Gawęcki J. Słownik terminów żywieniowych. Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2001
Jarosz M. (red.) Normy żywienia dla populacji polskiej – nowelizacja. Wyd. IŻŻ Warszawa 2012

Szukaj: